"AN" (Contén)

MUNICIPIOS

Municipio da provincia de Santa Cruz de Tenerife, Canarias, ao N da illa de Tenerife (5.193 h [2001]). Ao O limita co Lomo de los Chupaderos, e polo S, coas vertentes do Teide. A agricultura é a base da economía (plátanos, tomates, cereais e patacas).

1. Relativo ou pertencente ao pobo guanche ou aos seus habitantes.

2. Natural ou habitante do pobo guanche.

3. Pobo que vivía nas illas Canarias antes do s XIV. Orixinarios do N de África, a súa cultura era de tipo neolítico, baseada no pastoreo de cabras e ovellas, na recolección de froitos e nunha limitada agricultura. Vivían en cabanas, non coñecían os metais, a roda e as embarcacións, pero posuían unha técnica de cerámica moi avanzada. Adoraban as divindades naturais e estaban gobernados por unha aristocracia con cargos electos e hereditarios.

1. Calquera sal do ácido guanílico.

2. Sal sódico do ácido guanílico. É un aditivo legalmente aceptado, igual que o ácido do que deriva, que se emprega como portador e reforzador do aroma cárnico en produtos alimentarios.

1. Nucleósido da guanina. É un glicósido no que a base se une por un enlace N-glicosídico a unha ribosa ou unha desoxirribosa.

2. GTP.

CAPITAIS

Capital da provincia homónima de Cuba, próxima á baía e á base aeronaval estadounidense do mesmo nome (205.078 h [1996]). Está atravesada polo río Guaso e o seu afluente, o Bano. Nos arredores hai importantes plantacións de cana de azucre, café, cacao e cereais. Fundada no s XVIII por emigrantes de orixe francesa de Santo Domingo, EE UU construíron nela (1903) unha base militar. Do seu patrimonio cultural destaca a igrexa de Santa Catalina de Rici (s XIX) e o palacio de Salcines (s XX).

1. Relativo ou pertencente aos guaranís, aos seus habitantes ou á súa lingua.

2. Individuo do pobo guaraní.

3. Pobo amerindio que no momento do descubrimento de América ocupaba a costa atlántica, e que, polo interior, se estendía ata os ríos Paraná, Uruguay e Paraguay. Dedicábanse á caza e á recolección. Organizábanse ao redor de familias extensas, que se consideraban descendentes dun antepasado común, e tiñan un xefe que se ocupaba de dirixilos na guerra e de arbitrar as familias cando tiñan conflitos entre elas. As familias extensas agrupábanse en aldeas, que eran as maiores unidades sociais. No s XVI foron sometidos pola monarquía hispánica ao réxime da encomenda, ou ben ao de reducións, que os xesuítas instalaron en Paraguay, S de Brasil e no N de Arxentina.

4. Lingua do phylum amerindio da rama ecuatorial da familia tupí-guaraní falada polos guaranís de Paraguay, aínda que tamén se fala en zonas de Bolivia, Brasil e Arxentina. Ten recoñecemento oficial compartido co castelán en Paraguay. Dos seus trazos lingüísticos destacan a existencia de vocais nasais, que se sinalan na escrita con diéreses; o acento recae xeralmente na sílaba final; non fai distinción de xénero pero si de número (plural en -kuera); e os verbos non existen como raíz senón que se inician cun trazo de unión, que é o que esixe a presencia dun pronome persoal suxeito. Escríbese con caracteres latinos e algúns signos diacríticos.

5. Unidade monetaria principal do Paraguay (G 1 ), dividida en 100 céntimos.

6. Literatura cultivada en guaraní. En Paraguay, onde a política evanxelizadora dos antigos xesuítas e as súas reducións foron máis patentes, o proceso de alfabetización da poboación modificou a estrutura das literaturas orais. Dos libros publicados durante a colonización destacan Dicionario guaraní (1624), Vocabulario de la lengua guaraní (1624) e Tesoro de la lengua guaraní (1639).

IGREXAS

Igrexa situada na Guarda. Pertenceu a un mosteiro de monxas beneditinas fundado en 1558 pola familia Ozores de Soutomaior. O convento restaurouse en diversas épocas e nel destacou o claustro. Foi escola pública trala supresión da vida monacal en 1868 e converteuse nun establecemento hoteleiro en 1990. A igrexa construíuse no s XVI e conserva, entre outros, o sepulcro de Álvaro Ozores e Soutomaior. A fachada destaca pola sobriedade. A porta é de arco de medio punto apoiada en pilastras planas. O conxunto remata con pináculos nas esquinas e campanario central.

IGREXAS

Igrexa parroquial situada na Guarda. Atópase no terreo que ocupou unha igrexa prerrománica do s X. Construída en 1576, ten planta rectangular. A fachada é barroca e nela sobresaen as cornixas curvas rematadas en volutas e a ventá central. No lado N conserva pegada a torre do s XIX formada por tres corpos separados por balcóns de balaústres con pináculos con bólas nas esquinas.

PERSOEIRO

Pintor. Na súa obra destacou o esfumado da luz e o gusto polo movemento. Da plasmación dun anaco de paisaxe, onde non falta o elemento humano e arquitectónico, pasou a unha paisaxe inventada. Destacou como pintor de vistas. Entre outras obras sobresaen A roda de San Marcos, Capricio sulla la laguna e La piazzetta.