"fico" (En toda a entrada)

Relativo ou pertencente a Xapón, aos seus habitantes ou á súa lingua.

Natural ou habitante de Xapón.

Lingua aglutinante illada de orixe descoñecida que algúns autores inclúen dentro das linguas altaicas e outros supoñen que provén dun antepasado común das linguas altaicas e das austronesias. Fálase en Xapón e en sectores das illas Hawaii, de California e de Brasil. Ten unha gran variedade dialectal e o dialecto de Toquio é o que se considera idioma oficial. O xaponés moderno é o resultado dun compromiso entre a lingua escrita antiga e a lingua falada moderna. Escríbese en columnas verticais de dereita a esquerda e é o tránsito dunha mestura de caracteres chinos e kana (signo silábico da escritura xaponesa). É unha lingua rica en vogais onde as palabras indíxenas rematan sempre en sílaba aberta e incluso os préstamos estranxeiros se presentan baixo esta forma, a non ser que teñan un n final, que é posible conservar en xaponés. Morfoloxicamente pódense distinguir dúas grandes categorías de palabras, variables e invariables, entre as que figuran os nomes. A sintaxe ofrece...

Arte desenvolvida en Xapón. Ten carácter relixioso e civil e concede moita importancia ao baleiro. A arquitectura, arquitrabada, empregou a madeira, ao igual que a escultura, de ornamentación contida, que tamén usou metais, marfil e laca. Foi común o emprego da acuarela e a augada sobre papel ou seda en forma de rolos despregables. Un primeiro período, o Iomon (s VI a C-600 d C), caracterizouse por pequenas figuras esquemáticas de terracota e o metal introduciuse no momento da cerámica Yayoi (s III? a C). O período Nara (600-794) tivo influencias da arte chinesa da dinastía T’ang (pagode de Yakushiji e mosteiro de Hōryūji) e o Heian (794-1184) representou a asimilación das influencias budistas chinesas (mosteiro de Kasuga, en Nara). En pintura apareceu a escola yamato-e e na escultura o yosegui, ou técnica do encadeado de diversas pezas de madeira. Do período Kamakura (1184-1392) son o mosteiro de Shariden, en Kamakura, as pinturas de Enichi-bo e a escultura...

Produción cinematográfica realizada en Xapón. O éxito máis destacado do cine mudo xaponés foi Nani ga kanojo o so Saseta (1930), de Shigeyoshi. A época florecente iniciouse co éxito, en Venecia, de Rasho-mon (1950), de Akira Kurosawa, que continuou en 1951 con Saikaku ichidai Onna, de Kenji Mizoguchi, e en 1953 con Ugetsu Monogatari, do propio Mizoguchi. Tamén destacaron K. Ichikawa, M. Kobayashi, T. Imai, Y. Ozu, S. Hisamatsu e S. Yamamoto. A crise industrial orixinada pola televisión provocou que os grandes produtores abrisen os seus mercados aos temas da xuventude, dirixidos por novos cineastas. Nese momento naceu o novo cine xaponés, controlado política e economicamente, que chegou ao seu punto álxido coas creacións dalgúns dos seus mellores realizadores, como S. Imamura, Y. Masumura, N. Oshima, H. Teshigahara e Y. Yoshida. No terreo creativo, o gran cineasta de todos os tempos foi Kurosawa, quen dirixiu Ran (1986) e foi premiado cun Oscar honorífico en 1990. Outros que consolidaron...

Literatura desenvolvida en Xapón. Despois das cancións e dos poemas da primeira época arcaica de Yamoto (400-710), comezou un período de crecemento da literatura en Xapón, moi influenciada pola chinesa (período Nara, 710-794). As dúas primeiras obras escritas foron as crónicas históricas Kojiki (Memorias dos acontementos da humanidade, 712) e Nigonhi (Anais do Xapón, 720), ademais de poesías dunha gran perfección, das que 4.500 están recollidas na Manyōshū (Colección das mil follas, 760), a maior antoloxía xaponesa. O período de Heian (794-1185) é a época clásica xaponesa, e a antoloxía máis coñecida é Kokinshū (Colección de poesías antigas e modernas, 905). Nesta época escribíronse por vez primeira textos en prosa en lingua xaponesa (ata ese momento facíase en chinés), como Taketori Monogatari (Historia dun leñador), e cara ao ano 1000 a prosa xaponesa xa conseguira unha calidade apreciable, como Ise Monogatari, Tosa...

Arte musical cultivada en Xapón. A teoría musical xaponesa e moitos dos seus instrumentos proceden da música chinesa. Os instrumentos principais son o biwa, de catro cordas, o shamisen, semellante á guitarra, o koto, cítara de trece cordas, e o shakuhachi, frauta do s XIV. A maioría dos xéneros antigos aínda sobreviven: as danzas bugaku, o drama musical No (s XIV), os kouta, poemas cantados do s XVI, e os naga-uta (s XVII). Da escola moderna xaponesa destacan Yoritsune Matsudaira (1907), Toshiro Mayuzumi (1929), Kazuo Fukushima (1930) e Toru Takemitsu (1930).

Espazo de terreo delimitado, ordenado e plantado con vexetais non produtivos, que se destina ao lecer dos inquilinos dunha vivenda (xardín privado) ou de toda a veciñanza (xardín público).

Xardín destinado ao cultivo de plantas con propósitos científicos. En Galicia destaca o Xardín da Vila de Padrón, con preto de 300 especies, e declarado Ben de Interese Cultural (1946).

Establecemento onde se impartía a primera etapa do ensino preescolar aos nenos en idades comprendidas entre os 2 e os 4 anos.

1. Grupo natural de seres que se parecen en certas características esenciais.

2. Categoría taxonómica intermedia entre a familia e a especie, que inclúe especies cunha serie de características comúns.

1. Clase natural ou establecida convencionalmente á que pertence unha cousa segundo as súas calidades.

2. Categoría gramatical que serve para clasificar as palabras en dúas clases ou grupos: os masculinos e os femininos. É inherente aos substantivos, e nos adxectivos e determinantes é unha característica que adquiren, a través da concordancia, ao se unir aos substantivos ou ao se substantivar. A adxudicación dun xénero a un substantivo que designa un ente determinado é arbitraria, inmotivada. A oposición de xénero fúndase no criterio semántico de ‘sexo’ e exprésase formalmente mediante morfos de xénero en distintos niveis á vez: no nivel de palabra e sen morfemas opcionais, rapaz-∆ oponse a rapaz-a, ou con morfemas opcionais, por exemplo, rapaciñ-o/rapaciñ-a. Na frase ou oración, rapaz e rapaciña poden estar marcados ademais con morfemas descontinuos: dous rapaces pequenos/dúas rapaciñas pequenas. Na oposición de xénero o termo feminino da oposición é o intensivo ou marcado e significa constantemente ‘sexo feminino’; o termo masculino é o extensivo e significa ‘sexo masculino e/ou sexo...

3. xénero literario

   Cada unha das manifestacións formais das obras literarias segudo unha clasificación que ten en conta a estrutura e o contido. Desde Platón e Aristóteles ata o s XIX, establecéronse tres xéneros básicos que parten da imitación e da descrición da natureza. Da primeira xorde o xénero dramático (traxedia, drama, comedia), da segunda o lírico (poesía) e da súa fusión o épico. Benedetto Croce (1886-1952) representa o cambio de perspectiva: cada obra é unha visión do mundo, singular e individual; pertence a un xénero por aspectos externos. Actualmente admítese, en xeral, a división clásica, mais como a expresión de tres actitudes fundamentais do ser humano e como unha axuda, co engadido de subdividións, para a clasificación das obras.

4. xénero literario bíblico /

   Cada un dos xéneros literarios da Biblia. A determinación dos xéneros literarios, abordada abertamente pola Formgeschichte, é decisiva nalgúns casos, como os das xenealoxías, os de determinadas narracións ‘históricas’ (etioloxía, evanxeos da infancia) e os da literatura apocalíptica. Entre outros xéneros literarios destacan o epistolar (Epístolas), o lírico (Cantar dos Cantares) e o profético, ademais do didáctico (libros sapienciais), moi relacionado cos aforismos ou sentenzas, o legal e o ritualista. A utilización dos xéneros literarios manifesta o carácter do autor dos escritos bíblicos e axuda a compender o sentido e o alcance da inspiración da Escritura.

5. xénero musical

   Maneira de dividir a gama en diferentes intervalos. Os antigos gregos utilizaban tres xéneros melódicos: o cromático, no que se suceden os semitóns, o diatónico, no que alternan cinco tons e dous semitóns, e o enharmónico, que divide a gama nun ton, cuartos de ton e dúas terceiras maiores.

Produto que se compra e se vende.

...

1. Ciencia que trata de analizar e explicar a localización e a distribución no espazo dos diferentes elementos da superficie terrestre e a súa evolución. O seu obxectivo é a análise do resultado das relacións entre dúas estruturas diversas: a física e a humana, ambas as dúas obxecto de estudo doutras ciencias que analizan aspectos parciais. Os estudos sobre a forma da Terra e a súa posición respecto aos astros foron iniciados polos caldeos, chineses e aztecas, entre outros pobos. Estes coñecementos formaron parte da xeografía pero acabaron desenvolvendo unha ciencia propia, a astronomía. Os gregos aplicaron un gran rigor nos estudos astronómicos e, a súa expansión polo Mediterráneo, levonouno a unha sistematización das observacións de navegantes e viaxeiros. Apareceu entón a corografía e paralelamente, comezou o desenvolvemento da cartografía. As achegas máis importantes na elaboración de itinerarios e descricións foron as de Estrabón e C. Ptolomeo, cuxa concepción, aínda que moi deformada,...

2. xeografía biolóxica

   bioxeografía.

3. xeografía económica

   Rama da xeografía que estuda o home como produtor e os resultados das súas actividades.

4. xeografía física

   Rama da xeografía que estuda todos os elementos naturais inanimados que constitúen a superficie terrestre, coa finalidade de analizar e comprender o medio onde vive o home e as actividades que este realiza. A diversidade dos elementos de estudo obriga a subdividila en diversas ramas como a climatoloxía e a xeomorfoloxía, que tamén se relaciona coa xeoloxía, incluíndo a paleoxeografía, a hidroloxía e a ocenografía.

5. xeografía humana

   Rama da xeografía que estuda todo o que está en relación co home e as súas actividades. Segundo os enfoques no estudo do home pode dividirse en: xeografía social, económica e do establecemento humano.

6. xeografía rexional

   Rama da xeografía que estuda todos os elementos xeográficos que aparecen nun sector concreto da superficie terrestre ou unha parte destes elementos, para poñer de manifesto as interrelacións que se producen.

7. xeografía social

   Rama da xeografía que estuda o home e os grupos humanos en si mesmos, considerando a existencia e os efectos da evolución e da organización.

8. xeografía xeral

   Rama da xeografía que estuda un elemento xeográfico ou un conxunto de elementos xeográficos en toda a superficie terrestre para establecer unha tipoloxía determinada.

Conxunto dos accidentes e características físicas dun territorio.