"fico" (En toda a entrada)

Relativo ou pertencente a Romanía, aos seus habitantes ou á súa lingua.

Natural ou habitante de Romanía.

Lingua románica do grupo balcanorrománico do phylum indoeuropeo, falada en Romanía, Moldavia e, en diferentes graos, en todos os países da Península Balcánica. Distínguense catro variedades dialectais: o dacorromanés, que se fala en Romanía e nalgunhas zonas fronteirizas dos países veciños; o macedorromanés ou arromanés, que se fala en Grecia, Albania e Bulgaria; o meglenorromanés ou meglenítico, ao N do golfo de Salónica; e o istrorromanés, en Istria; tamén se engade o dálmata, xa extinguido (s XIX). O dacorromanés divídese en dous subdialectos: o moldavo e o valaco. A lingua literaria romanesa fundaméntase en ambos os dous, pero especialmente no segundo. As diferenzas que existen entre estas catro variedades dialectais son tan grandes que a comprensión entre os seus falantes é difícil: o grego influíu profundamente no macedorromanés, o búlgaro no meglenorromanés, o croata no istrorromanés e o eslavo no dacorromanés...

Arte desenvolvida nos territorios da actual Romanía. Recolle a arte dos antigos principados de Valaquia, de Moldavia e de Transilvania. Á parte dos vestixios prehistóricos e os de tradición grecorromana, destaca como característica da arte popular o traballo sobre madeira. As creacións artísticas presentan diferenzas entre Transilvania, máis influída por Occidente, e Valaquia e Moldavia, dentro da órbita da Igrexa Ortodoxa de Constantinopla. En Transilvania, ao lado de igrexas onde se mesturan elementos bizantinos e occidentais (Denşus, Strei-Sîngeorgiu, do s XIII), construíuse en estilo románico tardío (Alba Iulia), gótico (igrexa negra de Braşov) e renacentista (Bistriţa). O Renacemento empregouse en obras civís (Gherla, Criş), mentres que o barroco austríaco empregouse en obras civís e militares (Timişoara, Oradea, Cluj, Silbiu). En Valaquia adoptouse o estilo bizantino (igrexa de Curtea de Argeş, mosteiro de Cozia, s XIV), pero despois formouse un estilo...

Cine desenvolvido en Romanía. A primeira representación cinematográfica tivo lugar o 27 de maio de 1896, aínda que o cine deste país tivo nos seus inicios moi pouco apoio por parte do estado. En 1912 realizouse a primeira longametraxe: Rǎzboiul Independentei (A guerra da independencia, 1877-1878), dos irmáns Brezeanu. Destaca, tamén, o filme Manasse (1925) de J. Mihail. En 1948 iniciouse unha nova etapa a raíz da nacionalización da industria cinematográfica. Creáronse uns estudios que ofreceron, ademais da realización, a produción de filmes dunha ampla temática que vai desde a folclórica-popular ata a de temática científica. Utilizando como fonte de inspiración o pasado histórico, a loita do pobo romanés pola súa independencia e a adaptación de obras literarias, xurdiu unha nova etapa en que destacan os filmes În sat la noi (O pobo, a nosa casa, 1951) de J. Georgescu e V. Iliu; Eruptie (Erupción, 1958) de L. Ciulei; Lupeni 29 (1962)...

Literatura cultivada en romanés. As primeiras obras, dos ss XV e XVI, foron relixiosas. No s XVII e comezos do XVIII apareceron obras profanas, en que destacaron unha serie de brillantes cronistas, como o humanista D. Cantemir. Progresivamente, a influencia eslava foi substituída pola influencia grega, a través da que chegou a Romanía o humanismo occidental. O desvelo nacionalista do s XIX produciu a afirmación intelectual da conciencia romanesa, que buscaba a súa fonte literaria nos contos e nos poemas populares. Conseguiron liberarse da submisión ás correntes literarias occidentais os poetas V. Alecsandri e M. Eminescu, o narrador I. Creangǎ e o dramaturgo I. L. Caragiale. A comezos do s XX a literatura romanesa orientouse, dunha banda, cara á exaltación dos valores populares do movemento sǎmǎnǎtorista, onde destacaron os poetas G. Cosbuc, S. Iosif e O. Goga, e narradores como M. Sadoveanu; e, doutra, cara á adhesión ás correntes...

Arte musical cultivada en Romanía. A música popular romanesa é dunha gran riqueza e está constituída por modos, elementos pentatónicos e extensos melismas. Destacan as kolinde ou panxoliñas e as dóinǎ ou cancións pastorais. A música culta comezou a cultivarse no s XVIII. O máis grande representante da música romanesa foi Georges Enescu, formado en París; destacaron tamén Michal Andrico e o pianista Dinu Lipatti (1917-1950). Bucarest, centro operístico desde finais do s XVIII, ten unha vida musical moi activa.

Acción e efecto de romanizar ou romanizarse.

Proceso histórico de implantación da organización e da cultura de Roma en todo o Imperio Romano. A unidade política foi seguida da unidade cultural, facilitada polo uso do latín. Só Oriente, provisto dunha cultura superior e helenística, mantivo a lingua e a civilización gregas e alí o proceso foi menos intenso. A verdadeira romanización caracterizouse pola latinización e foi propia de Occidente no Mediterráneo. A pesar dun certo bilingüismo, o latín foi a lingua oficial nas provincias occidentais, imposta pola administración, a escola, a xustiza, o exército e o comercio. En moitos lugares, porén, debeu ser a penetración cristiá a que finalizou o proceso de latinización. Deste xeito, a literatura latina deixou de ser axiña unha creación exclusiva de Roma e de Italia. Pero, máis que a literatura escrita, foi o repertorio teatral o procedemento que tivo unha influencia superior na educación das masas. Tamén cumpriron funcións específicas neste proceso a concesión do dereito de cidadanía,...

1. Relativo ou pertencente a Roma ou aos seus habitantes.

2. Natural ou habitante de Roma.

1. Relativo ou pertencente ao pobo romano.

2. Individuo do pobo romano.

3. Pobo de raza indoeuropea que habitaba a cidade de Roma. De procedencia incerta, os testemuños arqueolóxicos proban que, xa desde o s X ao VII a C, sobre os outeiros romanos, se foron formando unhas comunidades que, co tempo, obtiveron unha certa unidade política e participaron das leis do pobo latino. Sábese que, de entre todas as comunidades, Alba exerceu a supremacía ata que foi derrotada por Roma, que pasou a ostentar a hexemonía da Liga Latina. Séculos máis tarde, cando a urbe se converteu en imperio, convertéronse en romanos os habitantes de Roma e tamén todos os habitantes das terras que esta conquistou.

1. Relativo ou pertencente aos territorios do Imperio Romano ou aos seus habitantes.

2. Natural ou habitante dos territorios do Imperio Romano.

3. ...

Calidade de romántico.

Movemento artístico e espiritual que, nos últimos decenios do s XVIII e durante o s XIX, se estendeu por Europa e determinou unha renovación profunda, sobre todo na literatura, pero tamén noutras manifestacións da arte e da vida. O termo romántico apareceu primeiro en Inglaterra durante o s XVII, e a complexidade dos aspectos da vida e das actitudes que revestiu o romanticismo, xunto á diversidade das tradicións nacionais en que se inseriu, dificultan unha definición. Así, aparece ás veces como un movemento revolucionario e outras veces como un movemento de restauración. Tamén se estableceu unha distinción entre o romanticismo da primeira xeración e o da segunda, e fíxose constar que a evolución seguiu direccións diferentes en Alemaña e no resto de Europa occidental. Mentres o romanticismo alemán partiu dunha actitude revolucionaria e foi parar a unha posición reaccionaria, o europeo occidental partiu desde unha posición conservadora e monárquica e evolucionou cara a unha actitude puramente...

  Festa popular arredor dun lugar santo.

Afluencia continuada de xente a un lugar.

iaxe de peregrinos, especialmente a feita por devoción a un santuario. Tradicionalmente distinguiuse entre romeiro, o que visita as tumbas dos santos apóstolos Pedro e Paulo en Roma; palmeiro, o que visita os lugares santos da vida, paixón e morte de Xesús Cristo en Xerusalén; e peregrino, o que visita a tumba do apóstolo Santiago en Compostela. Desde o punto de vista histórico-relixioso, trátase da viaxe emprendida, individual ou colectivamente, para visitar un lugar santo, onde se manifiesta dun modo particular a presenza dun poder sobrenatural. Considerada desta maneira, atópase desde a prehistoria en case todas as relixións, agás no brahmanismo máis antigo e na primitiva doutrina búdica. No mundo prehistórico e clásico a súa meta podían ser lugares naturais, ríos, fontes, montañas, cavernas ou grutas en cuxa proximidade, en moitos casos, se levantaron posteriormente santuarios dedicados a algunha divindade. Tamén tiña por obxecto cidades ou templos consagrados polo recordo ou a presenza...

Que ten a forma dun rombo.

Sistema cristalino con tres clases de simetría, en que o poliedro fundamental é un paralelepípedo rectangular, forma composta de tres pinacoides básicos. As arestas do poliedro fundamental son os eixes cristalográficos do sistema e forman tres ángulos rectos: á=â=ã. A bipirámide rómbica formada por oito caras ten forma de triángulos escalenos, corta os tres eixes fundamentais segundo parámetros desiguais a, b, c. OBS: Tamén se denomina sistema ortorrómbico.

1. Cada unha das trinta e dúas partes iguais en que está dividida a rosa náutica ou rosa dos ventos.

2. Ángulo formado pola dirección da proa dunha embarcación co meridiano xeográfico, co magnético ou co da agulla, denominados respectivamente, rumbo real, rumbo magnético e rumbo aparente. O rumbo real é igual ao rumbo aparente máis o abatemento ou corrección total, que é a suma da declinación magnética e da desviación. Denomínase rumbo directo ao rumbo resultante dos diferentes rumbos feitos durante o tempo do cálculo.

3. Dirección que segue unha embarcación, unha corrente ou a marea.

4. Orientación dunha construción ou dunha cousa estática, como un peirao ou unha costa.

5. Buraco que atravesa de lado a lado a obra viva dunha embarcación, a proa ou a popa, cerca, respectivamente, da roda ou co codaste, polo que se pasa un cabo ou un cable na operación de varala ou de levala a terra.

Ángulo que forma a dirección da proa dunha aeronave coa dirección N-S.

Dirección na que se despraza algo ou alguén.

Maneira de acturar ou de desenvolverse dunha persoa ou dun asunto.