andar

1. Río de Andalucía, na vertente mediterránea (62 km), tamén chamado río de Almería. Nace en Sierra Nevada e desauga preto de Almería formando un delta.

2. v i

   1. Mover dun lado para outro a pé.

      Ex: Non podo andar máis, teño os pés rotos de tanto camiñar.

      Sinónimos: camiñar.

   2. Ir dun lugar a outro empregando un medio de transporte.

      Ex: Andou no bus dun lado para outro e viu toda a cidade.

3. v i

   Mover ou trasladar un medio de transporte.

   Ex: O aeroescorregador anda por riba da auga empregando un colchón de aire.

4. v i

   Facer a función que ten encomendada.

   Ex: Anda tan ben este coche que lle vou mercar outro á miña muller.

   Sinónimos: funcionar.
5. v i

   Habitar por espazo dun tempo determinado ou estando de paso. (Adoita empregarse xunto á preposición por).

   Ex: É imposible que o localizes hoxe, nestes momentos anda por Santiago traballando.

6. v i

   Situar nun lugar ou espazo determinados.

   Ex: Anda a sachar na horta que temos na parte de atrás da casa.

7. v i

   Realizar unha tarefa nun lugar ou oficio determinados.

   Ex: Anda na construción dende que o chamaron para traballar de albanel.

   Sinónimos: ir, ir.
8. v i

   Ter ou padecer unha serie de circunstancias determinadas.

   Ex: Antes da publicación dos libros, andaba con moitas preocupacións enriba.

   Confrontacións: estar, estar.
9. v i

   Achegarse a unha cantidade ou cifra aproximada.

   Ex: Todos os meus tíos maiores andan polos noventa anos.

10. v i

    Establecer un contacto case diario cunha persoa, acompañándoa ou establecendo, incluso, unha relación de tipo amoroso con ela.

    Ex: Dende hai moito tempo, anda cunha muller que non che me gusta nada.

    Sinónimos: saír.
11. v i

    Estar nun lugar determinado.

    Ex: Nestes momentos ando pola praia pero non atopo o que me dis.

12. v i

    Tocar coas mans nalgún obxecto ou lugar.

    Ex: Se andas no armario collendo algo, non me toques os libros.

    Sinónimos: remexer.
13. v t

    1. Percorrer unha distancia determinada a pé.

       Ex: O corredor anda vinte quilómetros diariamente para preparar a carreira.

    2. Percorrer unha distancia marcada nalgún vehículo de transporte.

       Ex: Anda toda Galicia buscando lembranzas da súa familia.

14. s m

    Forma de camiñar ou de moverse.

    Ex: Os nenos pequenos teñen un andar ben simpático. Fixábase moito no andar gracioso desa moza.

15. s m

    Altura na que se subdivide horizontalmente unha construción ou edificio calquera.

    Ex: Instalaron un servizo de publicacións no sétimo andar.

    Sinónimos: piso, planta.
16. interx

    Expresión identificada como ‘sorpresa, asombro, abraio, desprezo, rogo, etc’

    Ex: Anda, se deixei a cámara de vídeo esquecida na casa! Veña, anda, que imos moi atrasados!

Frases feitas

• Andar a catro patas. Circular polo chan coas mans e xeonllos apoiados nel.

• Andar a mal. Non levarse ben dúas persoas.

• Andar ao boi/carneiro/ castizo/castrón, etc. Estar en celo a vaca, a ovella, porca, cabra, etc.

• Andar ás cegas. Estar despistado e non saber moi ben como actuar.

• Andar + a + infinitivo/andar + xerundio. Acción que se estende no tempo. Ex: Anda a recoller amoras polo camiño adiante.

• Andar a gachas/a gachiñas. Andar coma os nenos polo chan ou tratar de esconderse de algo.

• Andar a paso de boi. Andar a modo.

• Andar a paso de can/cadela. Andar rápido.

• Andar a reboladas/a rebolos. Caer dando brincos ou rolando.

• Andar á xaneira. Estar a gata en celo.

• Andar ao ceacú. Ir cara atrás.

• Andar ao rabo de. Ir detrás de alguén ou facerlle as beiras.

• Andar ao uso. Adaptarse aos costumes dun país.

• Andar ás apalpadas/apalpadelas. Andar apalpando.

• Andar ás baroutas. Andar sen un rumbo fixo.

• Andar ás carreiras/ás presas. Ir rápido a todas partes. Ex: Como sempre anda ás carreiras nunca podo estar con el e falar de vagar.

• Andar ás toas. Andar ao que saia.

• Andar con dixomesdíxomes. Andar con contos dun lado para outro.

• Andar con pés de la. Andar con tino.

• Andar con rodeos. Escaparlle ao traballo ou evitar algo directamente.

• Andar cos ollos revirados. Andar espiando algo.

• Andar cun ollo no gato e outro no prato. Ser precavido e actuar con precaución.

• Andar de brinqueta. Non facer nada útil ou andar a xogar.

• Andar de cacho para cribo/de cacho para cabazo. Non parar quieto.

• Andar de deca para meca/de ceca para a meca. Andar dun lugar para outro.

• Andar de mala lúa. Estar enfadado.

• Andar de mes/de tempo. Menstruar.

• Andar detrás de. Perseguir algo ou alguén, ter moito interese por algo. Ex: Anda detrás dun xersei que viu nas rebaixas. Anda detrás desa moza hai moito tempo.

• Andar en crequenas. Dobrarse sobre os xeonllos.

• Andar feito un adán/un baldrogas/un cerello. Andar sucio e con roupa descoidada.

• Andar na boca da xente. Ser criticado pola xente.

• Andar na fala/na boca. Ser criticado por outras persoas. Ex: Como gañou un premio na lotería, anda na fala de todos os veciños.

• Andar na verza/ós biosbardos. Estar despistado.

• Andar no lombo. Pegar.

• Andar nos bicos dos pés. Andar nas puntas dos pés ou andar con moito coidado.

• Andar pisando ovos. Andar con moito coidado.

• Andar sen alma. Estar sen ánimo.

• Andar solto. Estar de diarrea.

• Botar a andar. Facer que funcione algo, conseguir un éxito ou marchar. Ex: Botou a andar o negocio que quería e agora vaille moi ben. Non fixo caso do que lle estaba a falar e botou a andar.

Refráns

• Anda polo teu pe, que tempo é.
• Andando tórnase o frío.
• Andar, andar e ao fin morrer.
• Andar, andar e caer no mar.
• Ande quen poida e, se non, déixese estar.
• Home trenca e muller trenca fan parella mostrenca.
• Ninguén anda á deshora, que outro non ande á mesma hora.
• Non comas ata fartar, cando teñas que andar.
• Non hai mellar andar que non parar.
• O andar para dentro é andar de trenca.
• O andar para fóra é andar que namora.
• O andar trae andar.
• O moito andar, en parar vén a parar.
• O que ten besta e anda a pe, máis besta é / ben burro é.
• Paso a paso vaise lonxe.
• Quen anda á presa, ese entropeza.
• Torcer para dentro, andar de trenca; torcer para fóra, andar que namora.