"UNE" (Contén)

PERSOEIRO

Realizador e guionista cinematográfico portugués. Exerceu o seu traballo en España, e dirixiu unha obra moi persoal e chea de ideas utópicas. Guionista de Sitiados en la ciudad (1957) e Vivir al sol (1975), dirixiu e elaborou o guión de Mañana (1957), Biotaxia (1968), Iconockaut (1976) e Secret, Amor (1982).

PERSOEIRO

Astrónomo e matemático portugués. Coñecido tamén co nome latinizado de Petrus Nonius, inventou a dobre regra graduada, capaz de apreciar fraccións de lonxitude inferior a medio milímetro (nonius). Cosmógrafo real e profesor en Coimbra, indicou que a distancia mínima entre dous puntos da superficie terrestre é dada polo arco de círculo máximo.

1. Apelido patronímico que deriva do nome propio Nuño e que se estendeu por toda a Península e América.

2. Liñaxe que trae como armas, en campo de goles, unha banda de prata, acompañada en alto por un león, de ouro, e en baixo dun tau de San Antón, de azul.

GALICIA

Escritor. Fundou e dirixiu en Bos Aires a primeira edición radiofónica sobre temas españois en toda Latinoamérica. Escribiu as obras teatrais Coma as anduriñas e A venta de Mariquiña.

GALICIA

Xurista, mestre e escritor. Formou parte da sección de Etnografía do Seminario de Estudos Galegos, recompilou materiais para o Archivo Filolóxico e Etnográfico de Galiza da revista Nós e participou na redacción dos xornais El Pueblo Gallego e Galicia. Tras a Guerra Civil Española fuxiu do cárcere e emigrou a Arxentina, onde retomou a súa condición de xornalista na revista Galicia emigrante e como colaborador de Galeuzca. Ademais, participou no número extraordinario que A Nosa Terra tirou do prelo en homenaxe a Castelao. Foi promotor do Instituto Argentino de Cultura Gallega de La Plata e secretario da Agrupación Gallega de Universitarios, Escritores y Artistas. Unha parte dos seus traballos publicados en Galicia Emigrante, en que se inclúen diversas crónicas cheas de humor, froito da súa relación cos principais intelectuais galeguistas da época, foron editados baixo o título de Revoreira (1971).

PERSOEIRO

Explorador e conquistador. En 1527 realizou a primeira expedición a Florida e chegou ata a costa do golfo de California e Tenochtitlán. En 1540 organizou unha nova expedición ao río Paraná como capitán xeneral, gobernador e adiantado do Río de La Plata. Chegou á illa de Santa Catalina (Brasil), desde onde emprendeu unha expedición á cidade de Asunción, en Paraguay. Fundou Puerto de los Reyes (1543), e en 1544, por mor dunha revolta, foi destituído e encarcerado. Filipe II indultouno e nomeouno membro do consulado de Sevilla. Escribiu Naufragio de Alvar Núñez Cabeza de Vaca y relación a la jornada que hizo a la Florida con el adelantado Pánfilo de Narváez, coñecido como Naufragios (1542), e Relación y Comentarios de lo acaecido en las dos jornadas que hizo a las Indias (1555).

GALICIA

Impresor. Traballou en Santiago de Compostela entre 1836 e 1843. Tivo os obradoiros tipográficos na praza da Quintana, e a primeira impresión que del se coñece é Contestación (1836, como resposta ao Lic. D. Ramón María Godoy). Editou varios xornais, entre eles, o Semanario Instrutivo, elaborado polos irmáns Gil e que contou coas primeiras litografías que se fixeron en Galicia, Recreo Compostelano e Iris del bello sexo. O último libro do que hai noticias que imprimira é Observaciones sobre la doctrina de Macarel, relativa á la libertad de cultos (1843).

PERSOEIRO

Divulgador científico. Estudou Ciencias Químicas na Universidade de Santiago de Compostela e Didáctica das Ciencias na Universidade de Nova York. Elaborou o proxecto e dirixiu o Museo Casa das Ciencias, o Domus-Casa do Home e o Aquarium Finisterrae (Casa dos Peixes). Foi director, guionista e coordinador dos programas Introdución a la astronomía e El sistema solar, para o Museo da Casa das Ciencias, ademais doutros proxectos museísticos para centros como o Museo de las Ciencias Príncipe Felipe de València. Recibiu o Premio CSIC de periodismo científico (1992), a medalla de prata do CSIC e a insignia de ouro da Universidade de A Coruña.

PERSOEIRO

Poeta e político. Ingresou na Unión Liberal de L. O’Donnell, foi gobernador de Logroño e Barcelona (1868) e, co partido de Sagasta, ministro de Ultramar (1883). Autor de diversas pezas dramáticas, a súa obra poética é a expresión do seu ideario político. Destacan os seus libros Un idilio (1879), El vértigo (1879) e Sursum corda (1900).

PERSOEIRO

Político e historiador. Afiliado ao PSOE, creou a Escola Nova, e en 1921 foi un dos fundadores do Partido Comunista Obrero Español. Da súa produción destaca Notas sobre el movimiento obrero español (1916).

PERSOEIRO

Descubridor e navegante. En 1500 embarcouse na viaxe de Rodrigo Bastidas, con quen percorreu a costa atlántica da actual Colombia. Ao regreso estableceuse na illa de La Española ata 1510, cando embarcou como polisón nun dos barcos da expedición de M. Fernández de Enciso e fundou San Sebastián de Uraba e Santa María de Antigua del Darién, a primeira cidade fundada no continente americano. Instalado alí, converteuse en lugartenente do vicerrei Diego Colón. En 1513 organizou unha expedición coa que conseguiu, por primeira vez, cruzar o istmo de Panamá, que eles bautizaron como mar do Sur, primeira denominación do Océano Pacífico. En 1514 foi nomeado adiantado do mar do Sur e gobernador de Panamá. Ese mesmo ano comezou o enfrontamento co novo gobernador de Darién, Pedrarias Dávila. De regreso a Darién, foi detido, acusado de traidor, de múltiples abusos e da morte do gobernador Diego de Nicuesa, e finalmente foi condenado a morte.

PERSOEIRO

Relixioso franciscano. Foi prior do convento de Rioseco e publicou as obras Apología de la observancia de la Regla, Santoral seráfico o sermones de santos minoritas (1618) e Sermones para el tiempo de adviento y los santos que suelen ocurrir en este tiempo (1643).

PERSOEIRO

Relixioso. Foi bispo de Mondoñedo (1400-1415) e de León (1415), e arcebispo de Santiago de Compostela (1445-1449). Asistiu ao Concilio de Basilea, presentou as bases para o asentamento do convento beneditino nesta cidade e promulgou unha bula de indulxencias en 1426. Como arcebispo de Santiago de Compostela mellorou a situación dos campesiños.

PERSOEIRO

Primeiro conde de Lemos, de Sarria e de Trastámara, e señor de Cabrera e Ribera. Foi mordomo e privado do Rei Afonso XI, quen lle outorgou en 1328 o título de conde de Lemos, sen carácter hereditario, e o nomeou adiantado maior de Galicia. En pouco tempo e polo seu mal goberno e desagradecemento ao monarca, confiscáronlle todos os seus bens e foi asasinado por Ramiro Flórez de Guzmán por orde do rei.

PERSOEIRO

Relixioso carmelita. Defensor do lulismo, ensinou a arte lulista nas universidades de Córdoba, Granada, València e Zaragoza, onde creou unha nova cátedra.

PERSOEIRO

Escritor e pedagogo. Presidiu a Asociación de Trabajadores de la Enseñanza de Ourense e dirixiu a revista pedagóxica Escuela del Trabajo (1932). Foi un defensor da escola nova e das novas técnicas pedagóxicas. Como director do Grupo Escolar Concepción Arenal da Coruña estableceu os novos fins da educación, pero co estoupido da Guerra Civil Española tivo que abandonar o ensino público. En 1949, fundou, en Ourense, o centro de ensino Estudios Galicia, divulgador dos novos métodos de ensino e centro de formación de mestres. En agosto de 1959 volveu ao ensino público. Tamén realizou estudos xeográficos, de toponimia e literarios, e traduciu ao galego poemas de Antonio Machado. Destacan as obras Grandezas e miserias da Nosa Terra (1959), Nin lendas nin historias (1962), Toponimia galaica (1965) e Temas de pedagogía (1963), onde recolleu o seu ideario educativo.

GALICIA

Impresor, fillo de Alberto Nuñez. Traballou nos obradoiros tipográficos do seu pai en Santiago de Compostela entre 1840 e 1853, e foi o editor de Composiciones fúnebres, do doutor Turnes Maldonado, e de Decadencia de Galicia, anónimo.

GALICIA

Político e xurista. Licenciado en Dereito pola Universidade de Santiago de Compostela, foi secretario xeral técnico da Consellería de Agricultura, Gandería e Montes (1991) e secretario xeral do Servizo Galego de Saúde. Foi secretario xeral de Asistencia Sanitaria do Ministerio de Sanidade e Consumo (1992-1996). En 1996 trasladouse a Madrid para formar parte do goberno de José María Aznar, co que desempeñou os cargos de presidente executivo do Insalud (1996-2000) e presidente de Correos e Telégrafos SA (2000-2003). En 2003 volveu a Galicia e foi nomeado conselleiro de Política Territorial, Obras Públicas e Vivenda, e en 2004 vicepresidente primeiro da Xunta de Galicia. Despois da retirada de Manuel Fraga, é elixido presidente do PPdeG no seu XIII Congreso (2006). No ano 2009 gañou as eleccións ao parlamento autonómico e converteuse en presidente da Xunta de Galicia.

GALICIA

Gravador, pintor, ilustrador, escultor e deseñador de xoias. En 1951 recibiu unha bolsa para a ampliación de estudos en Berlín, onde perfeccionou o gravado calcográfico e a litografía, e traballou con Hubert Hoffmann. Destacou no campo da abstracción e derivou cara a unha neofiguración xeométrica, en parte neocubista, onde as tintas se converteron en organizadoras das gamas cromáticas sobre soportes de distinta natureza, como o téxtil ou o tapiz. Traballou a augatinta, a litografía, o gravado en oco, a xilografía, o carborundo, a serigrafía, a electrografía e a fototipia. Participou en numerosas exposicións internacionais de gravado. Da súa produción destacan a serie Cidade (1981) e obras como Arquitectura (1989), Paso de Almansur (1992) e África (1999). Realizou as estampas de Poemas dos Comeiros de Uxío Novoneyra. Recibiu o Gran Premio de Grabado no II Certamen Nacional de Artes Plásticas (1963), a II Medalla na Exposición...