"Fer" (Contén)

GALICIA

Político, historiador e xornalista republicano, fillo de Xosé María Chao Rodríguez. Trasladouse a Vigo coa súa familia por motivos políticos e cursou estudios nesta cidade ata que marchou a Santiago de Compostela, onde comezou a carreira de Farmacia; alí participou na acción da Lavacolla contra os carlistas; posteriormente colaborou na defensa do sitio da praza de Vigo por parte do comandante-xeneral de Pontevedra. Trasladouse a Madrid, onde se licenciou en Farmacia, e iniciou a súa andaina xornalística como redactor de La Gaceta. En 1854 foi elixido deputado por Ourense para as Cortes constituíntes, que por primeira vez non eran absolutamente monárquicas. Participou, xunto cos sarxentos do cuartel de San Gil, no levantamento popular de 1866, polo que tivo que exiliarse a Francia. Durante o seu exilio, entre xuño de 1866 e setembro de 1868, viaxou por toda Europa e axudou a organizar o movemento liderado polo xeneral Pierrand no Alto Aragón. Tralo triunfo da Gloriosa (18 de setembro de...

PERSOEIRO

Pintor portugués. Formouse na Academia de Belas Artes de Lisboa xunto a António Manuel da Fonseca e Lúpi, ao que sucedeu como profesor de pintura histórica. Na súa obra, de tendencia romántica, domina a temática das naturezas mortas, sobre todo no que respecta á pintura de flores (Flores e froitos) e o retrato, onde a sobriedade e a expresividade son as constantes dunha obra que evolucionou cara ao realismo (Retrato de José Estevão, Retrato da Menina Amália de Sá). Foi vicepresidente da Academia das Artes.

PERSOEIRO

Historiador de arte. Licenciouse en Dereito e doutorouse en Historia. Profesor de Historia da Arte Contemporánea na Universidad Complutense de Madrid, foi director do Museo del Prado. A súa especialidade investigadora céntrase na arte renacentista en España. É colaborador de publicacións como Goya, Fragmentos ou Archivo Español de Arte. Publicou, entre outras obras, El coleccionismo en España (1985), o catálogo da exposición Juan de Herrera y el Clasicismo (1986), Carlos V y la imagen del héroe en el Renacimiento (1993), Felipe II: mecenas de las Artes (1993), Tiziano y la monarquía hispánica: usos y funciones de la pintura veneciana en España, siglos XVI y XVII (1994) e Carlos V: la imagen del poder en el Renacimiento (1999). É autor da Guía para el estudo de la historia del arte (1980), xunto a García Felguera e Morán Turina, El Renacimiento: formación y crisis del modelo clásico (1987), con Víctor Nieto Alcaide, e Arquitectura del Renacimiento en España 1488-1599 (1989),...

PERSOEIRO

Arquitecto francés. Foi reivindicado polos artistas surrealistas como un referente do naïf e do onirismo. O Palacio Ideal (1879-1910) é unha obra produto da imaxinación de Cheval que mestura elementos arquitectónicos do románico, do barroco, da arquitectura exipcia, hindú, musulmana, etc. O carácter ecléctico do palacio reforzouse pola exhuberancia escultórica que incorpora figuras de animais exóticos e motivos bíblicos, entre outros símbolos.

PERSOEIRO

Arquitecto e historiador de arquitectura e de urbanismo. Estudiou arquitectura na Real Academia de Bellas Artes de San Fernando de Madrid (1936) e socioloxía e urbanismo na University of Columbia (EE UU). Foi catedrático da Escola Superior de Arquitectura e director do Museo de Arte Contemporáneo en Madrid (1958). Foi senador (1977-1979) e conselleiro do reino (1978-1979). Entre as súas obras destacan La catedral de Valladolid: una página del siglo de oro de la arquitectura (1947), La catedral nueva de Salamanca: Historia documental de su construción (1951), Museo del Prado: Guiones de arquitectura (1952), Historia de la arquitectura española (1965), Breve historia del urbanismo (1968), La crisis del lenguaje arquitectónico (1972), Historia de la arquitectura occidental (1974), Liberalismo, ideas y recuerdos (1989), El Palacio Real de Madrid (1993) e Arquitectura de Madrid, siglo XX (1999). Participou tamén nas obras colectivas...

GALICIA

Bispo de Ourense. Ingresou de neno no mosteiro bernardo de Sobrado dos Monxes, onde tomou os hábitos; despois trasladouse ao colexio de San Bernardo de Salamanca. Licenciouse en Teoloxía na Universidade de Salamanca e acadou o grao de mestre (1692). Entre 1667 e 1670 exerceu como catedrático de Física nesta Universidade, en 1710 conseguiu a cátedra de san Anselmo e máis tarde a cátedra de Prima da universidade salmantina (1722). Foi, ademais, abade do colexio de San Bernardo de Salamanca e xeneral da súa congregación en Castela desde o ano 1724. En 1728 foi elixido bispo de Ourense, posto que desempeñou ata a súa morte.

GALICIA

Pedagogo. Doutor en Pedagoxía pola Universidade de Santiago de Compostela, foi profesor no Colexio Universitario de Ourense (1979-1990) e, dende 1990, profesor de teoría e historia da educación na Universidade de Vigo. Foi director do Colexio Universitario de Ourense (1989-1990), vicedecano e decano da facultade de Humanidades e, dende 1998, vicerrector de Extensión Universitaria. En 1979 ingresou no Movemento Cooperativo da Escola Popular e, en 1983, contribuíu á fundación da Nova Escola Galega (NEG) baseada na pedagoxía de Célestin Freinet. Coordinou o suplemento pedagóxico “Na escola” (1988-1992) dos diarios La Región e Atlántico Diario, e promocionou as xornadas de educación para a paz (1985-1996), que intentou proxectar internacionalmente; unha síntese desta experiencia recóllese na obra Human Rights and values Education in Europe (Dereitos humanos e valores educativos en Europa). Dende a NEG promoveu a homenaxe aos mestres da ATEO, a Ferrer i Guàrdia, a...

PERSOEIRO

Arquitecto. Formado na Escuela de Arquitectura de Madrid, exerceu como arquitecto municipal da Coruña (1863-1890) e como arquitecto diocesano desde 1887. Participou no deseño urbanístico e na construción pública da cidade herculina, onde implantou o eclecticismo arquitectónico. Foi un dos introdutores da galería tradicional segundo o estilo burgués. Entre outras obras, rematou o Teatro Principal (1869), deseñou os soportais da avenida da Mariña (1870), os alzados interiores dos edificios da praza de María Pita (1877), a ampliación do cemiterio municipal (1881) e construíu o Asilo das Irmás dos Pobres (1899). Proxectou a restauración das igrexas románicas da colexiata de Santa María do Campo (1879-1894) e da igrexa de Santiago (1897) e trazou os planos do hotel do balneario de Arteixo, construído entre 1898 e 1915. En 1890 abandonou o cargo de arquitecto municipal e centrouse nos encargos de obra privada, entre os que destaca a casa dos irmáns García Naveira en Betanzos (1879). Foi membro...

1. Liña curva e cerrada que une todos os puntos dun plano, situados á mesma distancia dun punto dado (centro). Esta distancia entre o centro e cada punto da circunferencia é constante e denomínase radio. Nunha referencia cartesiana normal, a ecuación da circunferencia de centro (a,b) e radio r é (x-a) 2 +(y-b) 2 -r 2 =0. A súa lonxitude vale 2πr.

2. Obxecto que ten forma de circunferencia.

PERSOEIRO

Político. Foi un destacado militante das Juventudes Comunistas dende 1933 e, posteriormente, do Partido Comunista de España (PCE). Despois da Guerra Civil (1936-1939) marchou ao exilio e accedeu ao comité executivo do PCE. En 1965 foi expulsado, xunto con Jorge Semprún, do PCE por desacordo sobre o carácter (ben socialista, ben democrático) que habería de ter a revolución comunista en España. Nese mesmo ano escribiu Las divergencias en el Partido, un ensaio no que expoñía as súas críticas á dirección de Ibárruri e Carrillo. En 1975 regresou do exilio e sete anos despois, en 1982, ingresou no PSOE e dirixiu a Fundación Pablo Iglesias. Escribiu Dos concepciones en la vía española al socialismo (1966), La crisis del movimiento comunista (1970) e Marx, Engels y la Revolución de 1848 (1975).

CAPITAIS

Capital do departamento de Puy-de-Dôme, na Auvernia, Francia (136.583 h [1999]). Situada ao pé do Puy-de-Dôme, no val do Allier, converteuse no principal núcleo do Macizo Central francés e no centro da industria do caucho (Michelin). A cidade ten unha dobre orixe: por unha banda, Clermont, fundada polos romanos, chegou a ser capital da Auvernia; anexionada á coroa francesa a mediados do s XVI, converteuse en capital do ducado da Auvernia; doutra banda, Montferrand, fundouse cara ao s XI preto de Clermont, cidade coa que se uniu en 1630 para formar a actual cidade. Durante a Idade Media celebráronse diversos concilios en Clermont, entre os que cómpre destacar o de 535, que defendeu a liberdade das eleccións episcopais e condenou a simonía e, sobre todo, o de 1095, onde se proclamou a primeira cruzada para a liberación de Xerusalén. No seu patrimonio sobresae a igrexa de Nôtre-Dame du Port (s XII), de estilo románico auvernés, e a catedral gótica de Nôtre-Dame (1248-metade do s XIV) na que...

PERSOEIRO

Avogado e político. Coñecido como Bill Clinton, foi elixido fiscal xeral de Arkansas en 1977 e gobernador xeral deste estado en 1979, cargo que volveu ocupar en 1983 e en 1987. En 1986 e 1987 foi presidente da Asociación Nacional de Gobernadores. Foi   candidato polo Partido Demócrata   á presidencia dos EE UU nas eleccións de novembro de 1992, nas que derrotou o presidente republicano George Bush. Foi reelixido no ano 1996. Nas eleccións lexislativas de 1994 para o Senado e a Cámara de Representantes, acadaron a maioría os republicanos, co que se formou un goberno atípico. Durante o seu mandato, o papel dos EE UU consolidouse económica e politicamente no ámbito internacional: promoveu o Tratado de Libre Comercio Norteamericano (NAFTA) entre EE UU, México e Canadá, puxo fin ao embargo comercial a Vietnam, involucrouse no proceso de paz en Oriente Medio e Irlanda do Norte. No seu país reorientou a política na defensa dos dereitos humanos e pechou os últimos exercicios cun espectacular...

PERSOEIRO

Historiador e arqueólogo portugués. Licenciado en Teoloxía en 1965, doutorouse nas especialidades de Prehistoria e Arqueoloxía en 1987 na Universidade do Porto. Profesor nesta universidade, especializouse en epigrafía e a Idade do Ferro no NO peninsular. Colaborador habitual das revistas Arqueologia, Gaya, Poligrafia e Portugalia, é director da revista Lucerna. Entre as súas obras sobresaen A idade dos metais em Portugal (1983), A cultura castreja no noroeste de Portugal (1986), Idade do Ferro em Portugal (1990), As origens do Porto (1994) e Portuguese Castros: the evolution of the habitat and the proto-urbanisation process (Castros portugueses: a evolución do hábitat e o proceso de protourbanización, 1995). Realizou a catalogación do material arqueolóxico do Museu Municipal de Etnografia e História de Póvoa de Varzim. Foi vogal da comisión nacional de arqueoloxía, membro da comisión científica internacional para o val do Côa, director do Instituto de Arqueologia da Universidade do Porto...

1. Caixa pequena que se pon no exterior dunha embarcación, sobre o punto avariado da carena, e que, con pouca auga, permite efectuar a reparación sen poñer a embarcación en seco.

2. Compartimento estanco lonxitudinal que abraza a liña de flotación nos barcos de guerra, para impedir filtracións de petróleo entre os tanques.

3. Caixiña estanca dun dique ou dun peirao flotante.

PERSOEIRO

Botánico e citólogo alemán. Fundou o instituto de bioloxía vexetal de Breslau (1866). Foi un dos primeiros en afirmar que o citoplasma das células animais e o das vexetais son idénticos. Estudiou sobre todo a morfoloxía e o desenvolvemento das bacterias, que el consideraba vexetais e denominou esquizomicetos, e tamén a morfoloxía dos vexetais inferiores. Sinalou por primeira vez, en 1853, a analoxía estrutural de bacterias e cianofíceas. Tamén descubriu a capacidade dalgunhas bacterias de producir endosporas resistentes a condicións adversas.