"Az" (Contén)

Obra de RamónVillar Ponte (1890-1953) publicada en Ferrol na imprenta do xornal El Correo Gallego en 1921. Trátase dun dos primeiros estudios teóricos do nacionalismo galego. Asumiu o determismo xeográfico e a definición orgánica e historicista da nación galega que formulara Vicente Risco e conciliouna co republicanismo federal. O seu prólogo escribiuno Josep Puig i Cadafalch, presidente da Mancomunitat de Catalunya.

Construción situada en San Pedro do Incio (O Incio). Edificado en 1485 por Rui Sánchez de Orozco, reconstruíuse en 1550, e despois, en 1730, por Rodrigo Ozores e Losada. Ten planta en forma de L e dous pisos en altura cunha escalinata de acceso. Conserva unha torre pegada de planta cadrada, unha capela independente de planta circular con cúpula e lanterna e cun pequeno retablo barroco, e diversas construcións adxectivas como o pombal e os alpendres. No exterior destacan a muralla e a porta de acceso cos brasóns que aluden ás familias Ribadeneira, Somoza, Losada e Quiroga.

Construción situada en Santiago de Doncos (As Nogais). Pertenceu ao ducado de Alba. De estilo neoclásico, edificouse no s XIX. Ten planta rectangular con dúas alturas e soto. Conserva unha capela exenta neoclásica na que destaca a cúpula do presbiterio e un pombal.

Construción situada en Santiago de Catasós (Lalín). Segundo a inscrición dun brasón que alude á familia Montenegro, puido erixirse en 1741. Construíuse con cachotería e perpiaños. Destaca a solaina de tripla arcada pechada con balaústres de estilo barroco. No seu interior conserva un patio con arcos sobre piares. No exterior, destaca outro brasón que fai referencia ás familias Salgado, Varela e Oxea.

Saint Jean-Pied-de-Port.

Construción nobre situada en Santa María de Donramiro (Lalín). Foi edificada no s XVI e reformouse no XVIII. Ten planta rectangular e dous pisos. A solaina cuberta eríxese sobre piares e percorre o lateral do edificio; accédese a ela por medio dunha escaleira exterior. A portada principal está formada por un arco de medio punto e conserva un brasón que alude ás familias Suárez de Deza, López de Lemos e Salgado.

Apelido de orixe toponímica formado sobre a base léxica pazo e mais a preposición de (neste caso coa forma do, resultado da contracción co artigo masculino o), indicadora de lugar de procedencia, residencia ou nacemento do individuo a quen se lle aplicou na súa orixe. Documéntase no s XV: “Gomez do Pacio” (doc ano 1484 en Emilio Duro Peña, El Monasterio de S. Pedro de Rocas y su colección documental, 1972, p 272). Adoita grafarse Do Pazo.

Construción nobre situada na Ponte do Porto (Camariñas). Fundada por Gonzalo Barreiros en 1582, Evaristo Mouzo trasladouna ao lugar da Paxariña. Destaca a súa escalinata e o brasón.

Dorna.

Construción situada en San Xoán de Anceis (Cambre). Ten planta en forma de U, que substituíu a primitiva planta rectangular, e está rodeado dunha muralla. En 1730 construíuse a solaina e a fonte situada na parte posterior. No exterior, a fachada principal ten arco de medio punto escarzano e brasóns que aluden á familia dos Piñeiro. Conserva un patín nunha das fachadas laterais, mentres que na outra se erixiu a capela.

Conxunto arquitectónico, situado en Santa María de Duancos (Castro de Rei), que está formado polas casas do Colexio, a capela e o pazo señorial. Fundouno Domingo López Carvajal, marqués de Atalaya Bermeja, en 1776. O Colexio, de planta rectangular, ten dúas alturas e cóbrese a catro augas. A fachada susténtase en tres corpos; nos laterais destacan os brasóns do fundador e na parte inferior do corpo central a tripla arcada de medio punto sobre a que se sitúa a balaustrada da solaina. A capela é dunha soa nave dividida en dous tramos. Conserva o retablo maior neoclásico. O pazo, construído antes da fundación do Colexio, ten escaleiras exteriores, balaustrada e solaina.

Palacio situado en Venecia que foi residencia dos dux. A súa orixe remóntase ao s IX, aínda que foi reconstruído en numerosas ocasións. No s XIV adoptou o seu aspecto definitivo, ao edificarse a fronte que dá ao peirao, co balcón gótico, obra de Pier Paolo e Iacobello dalle Masegne en 1404, e a esquina do edificio de seis arcadas que mira á praza. A fronte do edificio que comunica coa basílica de San Marcos construíuse entre 1424 e 1457. Está formado por tres pisos: un pórtico baixo, unha loxa de arcos entrecruzados e un piso superior en que destacan as ventás oxivais. A decoración é obra de Matteo Raverti, Niccolo e Pietro Lamberti e Nanni di Bartolo. No punto de unión entre a praza e a basílica, Giovanni e Bartolomeo Bon realizaron a Porta della Carta (1438-1442) que dá acceso ao patio.

Palacio situado nun outeiro en Urbino que naceu como unha ampliación da residencia de Federico de Montefeltro. Luciano Laurana proxectouno en 1468 e distribuíuno ao redor dun patio de grandes dimensións, porticado na súa planta inferior. O edificio esténdese cara ao núcleo urbano; coa antiga residencia crea un novo patio, o do Pasquino, mentres que en dirección á catedral a fachada principal xira en ángulo. O resto das dependencias sitúanse cara ao val e unen a parte traseira do palacio cunha segunda fachada flanqueada por dúas torres cilíndricas. No interior destaca a decoración renacentista.