"fico" (En toda a entrada)

1. Acción e efecto de mediar ou intervir entre dúas persoas ou máis para facer que se poñan de acordo.

2. Culminación superior dun astro.

3. 1. Intercesión de Xesús Cristo ante Deus a favor dos homes.

   2. Intercesión da Virxe ante Xesús Cristo a favor dos homes.

4. 1. Medio pacífico de resolver os problemas internacionais que consiste no feito de que un terceiro (un estado, unha organización internacional ou mesmo unha persoa privada) interveña entre as partes litigantes, propoñendo unha solución.

   2. Contrato polo que unha persoa está obrigada a pagar a outra unha retribución por indicarlle a oportunidade de concluír un contrato ou por conseguir unha celebración cun terceiro.

   3. Procedemento para resolver os conflitos ou as diverxencias laborais, en especial cando son de carácter colectivo, mediante a intervención de organismos públicos ou de persoas que actúan amigablemente entre as partes enfrontadas e que lles propoñen recomendacións.

5. Actividade propia dun axente, dun termo, dunha realidade ou dun principio intermediario. Na filosofía platónica estivo representada polo demiúrgo, e polo termo medio no siloxismo aristotélico. En Hegel, o concepto de mediación supoñía un momento intrínseco do coñecemento, en virtude do que este asume o particular no universal e fai do último un universal concreto.

6. ...

PERSOEIRO

Político e humanista, fillo e sucesor de Piero I de Medici como señor de Florencia (1469-1492). Morto o seu irmán Giuliano I, pasou a ser único rexedor da república, pero actuou como un señor absoluto. Enfrontado ao Papa Sisto IV, concertou unha política que determinou o equilibrio de forzas da Península Itálica. Fortaleceu o poder familiar por medio do seu fillo Giovanni, futuro Papa León X, e, pola súa educación humanística, converteuse nun gran mecenas dos poetas, artistas e filósofos. Cultivou a actividade literaria e escribiu rimas e un Comento en prosa. Tamén escribiu a disputa filosófica Altercazione (1473-1474), o poema “Ambra” (1486), o Simposio, os Canzoni a ballo, as Canti carnascialeschi e os Laudi.

1. Relativo ou pertencente aos melifáxidos.

2. Paxaro da familia dos melifáxidos.

3. Familia de paxaros, da orde dos paseriformes de 10 a 50 cm, que teñen o peteiro parcialmente curvado, a lingua protráctil, co extremo distal dividido en lóbulos provistos de prolongacións filiformes e as beiras da base enrodeladas facendo unha canle. Aliméntanse de pole, néctar, pequenos insectos e froita. Habitan en Australia, Nova Zelanda, as illas do Pacífico suroccidental ata Hawaii e, dúas especies, no S de África.

1. 1. Facultade de lembrar. Adóitase distinguir a memoria como capacidade, disposición ou función, do recordo, acto ou proceso de recordar. Esta distinción arraiga na filosofía grega e na súa diferenciación entre ή (facultade de lembrar os datos sensibles e retención das impresións e as percepcións) e ἀά (acto espiritual mediante o que a alma ve no sensible o intelixible, en virtude da forza dos arquetipos ou ideas que contemplou antes da súa existencia no corpo). A coñecida distinción grega é tamén discernible na escolástica, en R. Descartes e en H. Bergson. Psicoloxicamente, no que se refire ao problema do substrato da memoria, adoita aceptarse a teoría molecular que enuncia que a aprendizaxe se basea nas alteracións da estrutura química das moléculas que integran as neuronas.

   2. memoria comprensiva

      Categoría de memoria que se caracteriza pola retención das aprendizaxes significativas, é dicir, aprendizaxes que formaron parte da estrutura cognoscitiva dun individuo. A memoria comprensiva contraponse á memoria repetitiva ou mecánica. Para que se produza unha memorización comprensiva dos coñecementos debe crearse unha relación entre os coñecementos previos do alumno e os novos coñecementos que se queren aprender.

   3. memoria fotográfica

      Facultade que permite traer con facilidade á mente fragmentos dun texto, epígrafes ou a súa posición nunha páxina.

2. Presenza na mente dunha persoa, un feito ou dunha cousa do pasado.

3. Escrito para informar ou expoñer algo de importancia.

4. 1. Dispositivo ou circuíto que permite a entrada dunha determinada información codificada en sistema binario e que é capaz de rexistrala e de almacenala temporal ou indefinidamente. Os parámetros máis interesantes dun dispositivo de memoria son: a capacidade ou cantidade de bits (ou octetos) que contén, a velocidade de acceso ou tempo que se tarda en obter a información, o ancho de banda ou cantidade de información subministrada por segundo, a densidade en bits por unidade de volumen, a potencia eléctrica requirida, o custo por bit e a organización interna dos bits ou información. As memorias que perden a súa información cando se corta a alimentación eléctrica chámanse volátiles e, en caso contrario son non volátiles. Hai unha gran variedade de dispositivos de memoria como disquetes, discos duros, cintas magnéticas, discos ópticos só de lectura (CD-ROM) ou de lectura e escritura (CD-RW) e outros, normalmente empregados en dispositivos de memoria periférica, tamén chamada secundaria, dos ordenadores...

   2. memoria asociativa

      Memoria en que a referencia aos datos non se fai por dirección, senón directamente por unha clave, que é comparada simultaneamente con todas as claves dos datos presentados na memoria.

   3. memoria auxiliar

      Memoria de capacidade moito máis grande pero de acceso máis lento ca o da memoria principal.

   4. ...

1. Relativo ou pertencente aos menxeviques.

2. Membro da facción do Partido Obreiro Socialdemócrata Ruso que ficou en minoría no segundo congreso do devandito partido (1903). A tese principal dos menxeviques era que os socialistas rusos tiñan que buscar adhesións dos elementos progresistas da burguesía con tal de implantar a democracia política en Rusia. Logo do triunfo bolxevique, foron postos fóra da lei.

1. 1. Relativo ou pertencente ao mediodía.

   2. Que ten moita luminosidade.

   3. Que resulta moi claro ou evidente.

2. 1. Cada un dos círculos máximos da Terra que pasan polos polos.

   2. Calquera semicírculo da Terra que vai de polo a polo.

   3. meridiano de Greenwich

      Semicírculo imaxinario que une os polos e pasa polo antigo Real Observatorio de Greenwich (Reino Unido). É a liña base a partir da que se miden as lonxitudes e se establecen os fusos horarios mundiais. Correspóndese coa lonxitude 0°, polo que tamén é coñecido como meridiano cero ou meridiano de orixe.

   4. meridiano inicial

      Meridiano que toma arbitrariamente o home como o primeiro, para determinar, sobre o ecuador, a lonxitude xeográfica de cada lugar da Terra.

   5. meridiano magnético

      Cada unha das liñas isógonas comprendidas entre os dous polos magnéticos da Terra.

   6. ...

1. 1. Relativo ou pertencente a Meroe ou ao Reino de Kuš, aos seus habitantes ou á súa lingua.

   2. Natural ou habitante de Meroe ou do Reino de Kuš.

2. Segundo período do Reino de Kuš iniciado en 300? a C co traslado da capital de Napata a Meroe, e que finalizou en 350 ao ser conquistada por Ezana de Axum. No plano cultural, este período significou a afirmación da personalidade cuxita e a preponderancia dos elementos africanos sobre os exipcios, os gregos e os romanos. No plano político, durante este período controlouse case sempre o territorio comprendido entre a sexta catarata do Nilo e o Dodecasqueno, e mantivéronse boas relacións cos Ptolemaicos (323-330 a C) e cos romanos (30 a C- 395), menos cando foron atacados ou atacaron: submisión do Dodecasqueno por Arkamon ou Ergámenes (218-200 a C), por Adikhalamani (200?-186 a C) e pola Raíña Amanirenas (25? a C) que provocou a guerra cos romanos (25-21 a C), e que acabou coa derrota dos cuxitas.

3. Lingua que se falou e escribiu no Reino de Kuš (750?-350 a C), aínda que só apareceu documentada nos cinco últimos séculos. A súa adscrición a unha familia lingüística resultou imposible. O material obxecto de estudo son 800 inscricións (textos reais gravados, óstraka e graffiti e, sobre todo, textos funerarios en táboas de ofrendas e estelas), que datan aproximadamente de 170 a C (o primeiro documento en meroítico xeroglífico data da época da Raíña Shanakdaknete 170?-160 a C) ata 400. Este material apareceu anotado nun alfabeto de 23 signos que adoptou dúas formas: o meroítico xeroglífico (170?- 100? a C), composto de xeroglíficos exipcios e empregado nos monumentos, e o meroítico cursivo (s II a C - 400), utilizado noutra categoría de material e que deriva do demótico exipcio.

1. Relativo ou pertencente a Meroveo, á súa dinastía ou á súa época.

2. Membro da primeira dinastía dos reis francos que reinou durante tres séculos. Coñecidos como primeira raza, a súa orixe parece provir dun xefe dos francos salios chamado Clodio, que foi derrotado polos romanos en 446 e que morreu aproximadamente ao ano seguinte. Deixou como sucesor un fillo ou parente próximo seu, chamado Meroveo, que lle deu nome á dinastía. Sucedeuno o seu fillo Khilderico I e a este o seu fillo Clodoveo I, un dos reis máis destacados desta liñaxe, que unificou, baixo o seu dominio, varios territorios francos, pero á súa morte (511) os seus fillos repartiron os estados paternos. A historia desta dinastía está chea de loitas e violencias. Clotario II en 613 conseguiu unha certa unidade, aínda que durou pouco e Clodoveo II e Clotario III, a mediados do s VII, volveron restaurala. Desde comezos deste século, os verdadeiros señores dos reinos merovinxios foron os mordomos de palacio ata que Pipino I o Breve conseguiu converterse en rei en 751 e fundar a...

3. Arte desenvolvida na Galia durante o goberno dos reis merovinxios. En arquitectura destacan as igrexas sen bóveda, de tipo basilical, como a de Saint Pierre de Vienne do Delfinado, a cripta de Saint Paul en Jouarre (Île-de-France) e o baptisterio de Saint Jean de Poitiers. En escultura destacan os relevos do hipoxeo de Mellebaude (Poitiers) e os capiteis da cripta de Jouarre. En ourivaría hai que salietar o tesouro de Khilderico en Tournai.

4. Escritura latina das chamadas nacionais, utilizada no centro e o N de Francia do s VI ao VIII. As súas variedades derivaron da cursiva romana nova e, no caso da cursiva, evolucionou da escritura dos chanceleres do Baixo Imperio Romano. A característica común é un trazado a miúdo sinuoso e pouco esquemático, cheo de nexos cursivos caligrafados. As formas merovinxias desapareceron ao xurdir a escritura carolinxia.

1. 1. Moble que consiste nunha peza lisa e plana sostida horizontalmente por patas ou pés, que se utiliza para comer, escribir, traballar ou xogar. A mesa seguiu as normas dos estilos decorativos e as súas evolucións. En Exipto sostíñase por patas que imitaban as dun animal. No mundo grecorromano eran de mármore ou bronce e sostíñanse mediante pés entrelazados. No Baixo Imperio Romano e en Bizancio construíanse mesas de metais preciosos. Durante a Idade Media consistía nunha gran peza de madeira sostida por pés moi simples no románico, que se complicaron no gótico. O Renacemento adoptou as formas romanas con patas laterais unidas por travesas con arcadas. O Barroco continuou coas travesas que unían pés en forma de columna salomónica ou de forma de estípite. O s XVIII rexeitou as travesas e simplificou as mesas. O estilo Imperio impuxo as redondas, que tamén se difundiron no s XIX. A partir do s XX a mesa seguíu as directrices do deseño industrial.

   2. mesa de levante

      Mesa que se pode facer máis longa, estendéndoa polos seus extremos.

2. Moble preparado co necesario para comer sobre el.

3. Comida que se lle serve a alguén.

4. Banco longo que xeralmente non ten respaldo.

5. Monumento prehistórico da cultura talaiótica exclusivo de Menorca, que consta dunha pilastra monolítica de sección rectangular moi alongada, que fai de apoio a unha gran lousa plana, rectangular, colocada en posición horizontal. Están rodeadas por un recinto, case sempre en forma de ferradura. As interpretacións funcionais consideráronas como un elemento construtivo e as relixiosas como un monumento sagrado.

6. Moble e lugar onde o carniceiro cortaba e vendía a carne.

7. 1. Maneira de xogar ao billar que consiste en tocar a bola nunha das bandas da mesa.

   2. ...

1. Título bíblico dado a Xesús de Nazaret, como a persoa en que se cumprían as esperanzas do pobo xudeu na chegada dun enviado de Deus que restaurase o Reino de Israel. O termo hebreo aplicouse inicialmente (s XI a C) ao rei do pobo de Israel e, posteriormente, cando os profetas de Xudea (ss VIII-VI a C) inculcaron no pobo a esperanza dunha restauración gloriosa, obra dun rei da dinastía de David, o Mesías significou ‘o salvador agardado’. A presentación de Xesús de Nazaret como o Mesías agardado foi establecida polos catro evanxelistas, pero xa antes da redacción dos Evanxeos, Paulo deu a Xesús o nome de Cristo, palabra coa que a versión grega dos Setenta traducira o nome de mesías. Os xudeus, en cambio, agardan aínda a chegada do mesías prometido. OBS: Nesta acepción adoita escribirse en maiúscula.

2. Persoa en que se confía e se espera con grande ansia.

1. Relativo ou pertencente a Mesopotamia ou aos seus habitantes.

2. Natural ou habitante de Mesopotamia.

3. Arte desenvolvida en Mesopotamia. A escaseza de pedra e madeira fixo que o material máis empregado fose o barro e que se desenvolvesen o tapial, o adobe e o ladrillo. Coa disposición radial deste apareceu o arco, e coa súa sucesión a bóveda. Os diversos pobos establecidos no territorio (acadios, asirios, babilonios e sumerios) mostraron as súas diferenzas nas formas artísticas. Os sumerios construíron templos de planta rectangular ou cuadrangular, erixidos sobre plataformas, cun ou varios patios interiores, como o de Uruk. A finais do III milenio creouse o cigurat, torre de chanzos de forma piramidal que acolle un templo na súa parte superior, do que destaca o de Ur. Da arquitectura babilónica é característica a construción de palacios, entre eles o de Mari, e da época asiria o palacio de Sargón. Os asirios destacaron tamén na planificación urbana, e consérvanse esculturas en vulto redondo e en relevo. Mentres que a escultura sumeria é de carácter relixioso, a asiria ten unha función política...

4. Conxunto de literaturas desenvolvidas en Mesopotamia, que comprenden a sumeria, escrita nesta lingua, e a asirio-babilónica, escrita en asirio e babilónico. Consérvase basicamente en táboas de arxila. Nas composicións emprégase unha linguaxe metafórica, elegante e chea de elementos repetitivos. Das súas características destacan a preponderancia da  poesía sobre a prosa,  o predominio da épica e da mitoloxía  sobre os outros xéneros, a presenza da relixión e da maxia, a obsesión pola inmortalidade e a vida no mundo inferior, a concepción do home como guerreiro destinado polos deuses ao cumprimento dun destino fatal e o anonimato da obra literaria. Por outra banda, tamén se tratan temas relacionados coas ocupacións cotiás dos mesopotámicos, especialmente o pastoreo e os cultivos agrícolas. Das obras cómpre salientar o poema épico de Gilgameš, onde  se narran acontecementos da vida deste rei de Uruk e do seu amigo Enkidu, creado polos deuses para opoñerse a el, e onde aparece a lenda do diluvio;...

5. Relixión propia da antiga Mesopotamia. Componse basicamente da sumeria, modificada polos babilonios e os asirios e caracterízase polo politeísmo, a importancia de culto e a forte xerarquización do panteón. Entre as divindades sumerias, destacaba a tríade de deuses maiores composta por Anu (o Ceo ou o firmamento, o pai dos deuses), Enlil (o aire, fillo de Anu e deus do destino) e Enki (a terra ou o mar, deus do océano subterráneo e da profundidade). Cando os acadios acadaron o poder con Sargón I de Acad, adoptaron as mesmas deidades e cambiáronlles os nomes e, co tempo, a relixión babilónica impúxose sobre as crenzas asirias. As divindades babilónicas formaban a tríade de deidades astrais composta por Šamaš (o Sol, deus da xustiza), Sin (a Lúa) e Ištar (a estrela Venus, deusa do amor e da guerra). Cando apareceron os estados unitarios a partir do s II a C produciuse unha xerarquización dos deuses e cada estado escolleu o seu deus protector. Destacaron Assur en Asiria, Marduk en Babilonia,...

1. Aplícase ao medio de características intermedias entre o medio oligotrófico e o eutrófico.

2. Aplícase ao organismo que para a súa nutrición necesita un composto orgánico de carbono e calquera fonte de nitróxeno.

1. Nome xenérico dos sales do ácido disulfuroso (H 2 S 2 O 5 ).

2. Axente acidificante que se emprega no proceso de revelado fotográfico e como aditivo alimentario pola súa acción conservadora.