"Est" (Contén)

1. Auscultación, mediante o estetoscopio, de diversas partes do corpo humano.

2. Conxunto de signos que se obteñen por auscultación co estetoscopio.

PERSOEIRO

Antropólogo cultural francés. Estudiou en México, onde se formou como colaborador de E. Frömm. Profesor na Escuela de Antropología de México, realizou estudios de campo en México (1953-1955), Guinea Ecuatorial (1962-1963) e Ecuador (1964). Profesor na Universidad de Madrid, fundou e dirixiu a Escuela de Estudios Antropológicos (1966-1968) e dirixiu o Museo Nacional de Etnología (1965-1968). Foi profesor e catedrático na Universitat de Barcelona, onde fundou e dirixiu o departamento de antropoloxía cultural (1972-1986). Dirixiu o Centro de Etnología Peninsular e Hispanoamericana (1968-1986). Fundou e dirixiu a revista Ethnica (1971-1986). Entre as súas publicacións destacan Función y funcionalismo en las ciencias sociales (1965), Antropología y filosofía (1972), Cultura y personalidad (1973), Antropología industrial (1973), Razas humanas y racismo (1975), Estado, etnicidad y biculturalismo (1988), Introdución a las fuentes...

PERSOEIRO

Trobador portugués activo no reinado de don Denís, pertencente á escola lírica galego-portuguesa. Dos dous personaxes homónimos que figuran nos libros de liñaxes con este nome (Estevan Perez Coelho e o seu fillo Estevan Esteves Coelho), o trobador debe identificarse co primeiro por razóns cronolóxicas. Estevan Perez Coelho (identificado no Livro de Linhagens do Conde D. Pedro como Estevan Coelho de Riba de Homem) debeu nacer no inicio do último terzo do s XIII, aínda que a súa primeira referencia documental data de 1308. Coma seu pai, Pero Anes Coelho (vasalo do infante don Denís desde 1278), e o seu avó (o tamén trobador Johan Soarez Coelho), debeu ocupar cargos de relevancia na corte real. En 1336 aínda estaba casado con Maria Mendes (fundadora en 1345 do Convento do Corpus Christi en Vila Nova da Gaia). Relacionado cos mosteiros de Grijó, Mancelos e Canedo, debeu morrer pouco antes de 1339. Da súa actividade poética (primeiro cuarto do s XIV), os apógrafos italianos (B e V) só conservan...

PERSOEIRO

Trobador da escola lírica galego-portuguesa, natural da Guarda (Portugal) ou pertencente a unha familia con ese apelido. Documéntase que foi escribán real (1299) e que mantivo relación co escribán Lourenço Esteves da Guarda na época en que don Denís entrou, por última vez, en conflito armado co seu irmán Afonso. Recibiu algunhas doazóns e bens reais no momento en que se enfrontou ao rei co seu fillo Afonso, probablemente en recompensa pola súa lealdade e fidelidade ao monarca. Casado con Sancha Domingues, coa morte do rei-trobador a súa presenza na corte foi máis esporádica, pero figura como conselleiro do rei e o seu procurador en asuntos de política ibérica. É posible que participase na compilación do Livro das Cantigas do Conde de Barcelos. A súa actividade poética debe situarse a fins do s XIII ou na primeira metade do s XIV. Integrado na última xeración de trobadores peninsulares, é notoria na obra que se lle atribúe polos cancioneiros quiñentistas -Cancioneiro da Biblioteca Nacional...

PERSOEIRO

Trobador pertencente á escola lírica galego-portuguesa, membro dunha familia da baixa nobreza, probablemente castelá ou leonesa. Durante un tempo identificouse erroneamente con Estevan Perez Froian, o valido portugués de Sancho IV de Castela. A diverxencia na colocación de ambos os dous autores nos cancioneiros apunta, sen embargo, cara a unha cronoloxía diferente en cada caso. Gracias á situación do poeta dentro da parte final dos cancioneiros B e V, e á datación dunha serie de composicións pertencentes a un ciclo de escarnio de tipo persoal -compostas por Airas Perez Vuitoron, Pero Garcia Burgales, Pero da Ponte e Vasco Perez Pardal, xunto con el mesmo-, pódese contextualizar este autor na segunda metade do s XIII, e a súa produción entre os anos 1240 e 1260, inserida nas cortes rexias de Fernando III ou de Alfonso X o Sabio. A súa produción consta só de catro composicións: a cantiga de escarnio “Fernan Díaz, fazen-vos entender”, e tres cantigas de amor das que dunha delas, “Por...

PERSOEIRO

Trobador portugués da escola lírica galego-portuguesa, pertencente á liñaxe dos Barreto, orixinaria dos Velho. Aínda que a familia do trobador era orixinaria da conca do Lima (Entre Douro e Minho) -de feito, aínda a comezos do s XIV os Barreto forman parte das liñaxes de infanzóns padroeiras do Mosteiro de Tibães-, estendeuse despois, mediante diversas alianzas, polo Douro medio e Trás-os-Montes, e estableceuse en Estremadura (1254 - 1264), período en que o pai do trobador, Fernão Gomes, figura na corte de Afonso III. Vinculado á corte de don Denís, este autor aparece na documentación entre 1290 e 1294; neste período confírmalle á orde do Templo unha doazón de bens que seus pais lle fixeran a esta en Abrantes e, así mesmo, testemuña a doazón do pantano de Magos que lle fai a don Denís o concelho de Santarem. Como se documenta no Livro de Linhagens do Conde D. Pedro, casou nesta cidade a finais do s XIII con Joana Esteves; ademais, confirma a adscrición do trobador ao último período da lírica...

PERSOEIRO

Trobador portugués, pertencente á escola lírica galego-portuguesa, natural de Elvas. Debeu compor o seu cancioneiro na primeira metade do s XIV, e como demostran tanto a súa colocación nos cancioneiros B e V como as relacións intertextuais que o vinculan a Estevan da Guarda, na corte de don Denís ou ben na dos seus fillos Afonso IV ou Pedro de Portugal, conde de Barcelos. Os apógrafos italianos atribúenlle sete cantigas: catro delas enmárcanse no código da canción de muller e as tres restantes son cantigas de amor. Nestas últimas, desenvolve os motivos da beleza da dama e da coita do trobador, como en “Ay boa dona, se Deus vos perdom” e “O ouç’eu dizer huu verv’aguys[a]do”, combinados co motivo do castigo divino que se serve da beleza da senhor como instrumento, na cantiga “A mha senhor fezo Deus por meu mal”. Cultiva e enriquece os temas característicos da canción cortés cunha sutil e rica selección de procedementos retóricos, como o emprego do refrán intercalar, presente na última das...

PERSOEIRO

Trobador portugués da escola lírica galego-portuguesa, pertencente á liñaxe dos Pereiras, documentado no último cuarto do s XIII. A xulgar pola súa colocación nos cancioneiros B e V, non se pode identificar con Estevan Faian, cabaleiro pertencente a unha liñaxe dese nome, talvez de orixe galega ou castelá, e activo no segundo terzo do s XIII. Tras abandonar o reino de Portugal, en data e circunstancias descoñecidas, asentouse en Castela. A súa actividade nos círculos áulicos remóntase aos últimos anos do reinado de Afonso X, momento en que está documentado entre os partidarios do infante don Sancho, primeiro como xuíz en Salamanca, e, en 1283, como meirinho-mor do infante en León e Asturias. Co ascenso ao trono de Sancho, ocupou de novo o cargo de meirinho-mor de León, confirmando distintos documentos con esa atribución (1287-1289). Nos anos seguintes, o trobador desenvolveu un papel relevante na corte; así, en 1290 interveu no confito que enfrontou a Sancho IV con Juan Núñez de Lara; en...

PERSOEIRO

Trobador portugués pertencente á escola lírica galego-portuguesa que, a xulgar pola colocación dos seus textos nos cancioneiros (na parte inicial da sección das cantigas de amigo, entre Johan Soarez Coelho e Johan Lopez de Ulhoa), pode situarse no terceiro cuarto do s XIII. Dúas personaxes figuran na documentación portuguesa con este nome: Estevan Reimondo de Portocarreiro, mencionado nos Livros de Linhagens, e Estevan Reimondo de Sequeira, referido no Censual do Cabida da Sé do Porto. A documentación da época testemuña que o mesmo nome aludía a dúas persoas distintas, cunha cronoloxía bastante próxima. Deses dous homónimos, o primeiro é o que máis posibilidades ten de identificarse co trobador. Fillo de Raimundo Viegas e de Maria Ourigues da Nóbrega, pertencía á liñaxe portuguesa dos Portocarreiro, relacionada coas cortes rexias portuguesas e castelás. Lazos familiares relaciónano cos trobadores Johan Perez d’Aboim e Pero Gonçalves de Portocarreiro, xa que a súa nai era tía do primeiro...

PERSOEIRO

Militar, político e xornalista. Formado no colexio militar de Toledo, integrouse en 1856 no Batallón de Cazadores das Navas. En 1859 foi destinado a África no rexemento de Zamora e en 1863 trasladouse a Puerto Rico e desde alí aos EE UU. Membro activo no movemento revolucionario de 1868 e no movemento republicano federal de 1869, foi encarcerado en Béjar. Profesor do Ateneo Militar, foi o iniciador en 1872 do movemento revolucionario en Andalucía. Trala proclamación da República foi nomeado gobernador de Madrid e posteriormente ministro de Guerra. Restaurada a monarquía, exiliouse primeiro en Portugal e despois en París. Redactor do Noticiero de España e colaborador dos xornais madrileños El Imparcial, El descanso dominical e Gente Vieja, e do tinerfeño El Diario de Tenerife. Entre as súas obras destacan Dicionario Militar (1897), Memorias autobiográficas e Calandraca (1898). Recibiu a Cruz de San Fernando...

PERSOEIRO

Político e enxeñeiro industrial. Profesor de electrónica e automática da Escola Superior de Enxeñeiros Industriais de Barcelona (1965-1969), entrou en Convergència Democràtica de Catalunya (CDC) en 1975 e en 1984 no seu Consell Nacional. Foi deputado do Parlamento de Catalunya entre 1992 e 1995. Foi secretario xeral de CDC (1996-2000), membro do Secretariat Permanent de CDC e do Comité d’Enllanç de CiU e desde 1999 deputado no Parlamento europeo. Foi un dos impulsores da Declaración de Barcelona (1998). Fundador e vicepresidente do Institut Catalá de Tecnologia (ICT) e do Institut Catalá d’Inspecció i Control Técnic (ICICT), presidiu dende 2000 a Fundació Ramon Trias Fargas.

PERSOEIRO

Escultor. Discípulo de Josep e de Ignasi Vergara, traballou a madeira policromada de temática relixiosa. Entre as súas obras destacan o san Mateo da pendente do ciborio e os santos Filipe, Xaime e Xudas da cornixa do cruceiro da catedral de València. Foi académico (1772) e director xeral da Acadèmia de Sant Carles (1781) e escultor de cámara honorario de Carlos IV (1790).

PERSOEIRO

Pintor. Formado nas academias de València e Madrid, foi retratista da alta sociedade cortesá e pintor de cámara (1800). Despois dunha etapa de influencia de R. Mengs, a súa obra aproximouse a Goya (1794). A súa produción caracterizouse polo debuxo, as cores frías e as veladuras. Entre as súas obras destacan La Marquesa de Santa Cruz, Manuel Godoy, Cardenal Lorenzana, El gravador Selma e Niños de Medinaceli. Pertenceu á Acadèmia de Sant Carles de València.

PERSOEIRO

Bailarín e coreógrafo. Coñecido como Antonio Gades e dedicado ao baile flamenco, ingresou na compañía de Pilar López a comezos dos anos cincuenta e chegou a ser o seu primeiro bailarín. No seu estilo fusiónanse a herdanza expresionista do ballet europeo con elementos cultos e populares. Tras deixar a compañía de Pilar López, traballou en Italia como bailarín e coreógrafo no Teatro da Ópera de Roma, no Festival de Spoleto e na Scala de Milán. Na década dos setenta estreou coa súa compañía en Roma Bodas de sangre, obra que o consagrou internacionalmente. En 1994 estreou en Italia Fuenteovejuna, baseada na obra de Lope de Vega e gañadora do Premio de Dirección Coreográfica de la Asociación de Directores de Escena (ADE). Foi director do Ballet Nacional Español (1978-1980) e, ao deixar o cargo, creou xunto cos compoñentes do Ballet o Grupo Independiente de Artistas de la Danza (GIAD). Dos seus espectáculos destacan Carmen, Fuego, Bodas de sangre...

PERSOEIRO

Pintor francés. Comezou a pintar en 1909 e asistiu ás academias libres do barrio de Montparnase de París. En 1923 viviu en Barcelona e dirixiu un taller de tecidos e ao ano seguinte instalouse de novo en París. A súa obra recibiu a influencia de P. Cézanne e do cubismo. Considerado como un dos referentes do movemento abstracto francés, non estaba convencido da validez da pintura abstracta. Entre as súas obras destaca A homenaxe a Fouquet (1952).

PERSOEIRO

Pintor. Coñecido como o Mestre do Cavaller de Colònia, puido ser discípulo de F. Yáñez e F. Llanos. Entre as súas obras destacan a Mare de Déu do colexio do Patriarca e dos Apòstols do concello de València.