Temas
Igrexa do concello de Ponteceso que conserva algúns restos románicos, sobre todo nos canzorros do beiril da ábsida e nunha porta lateral. O resto da construción é de época moderna.
Igrexa parroquial situada no Saviñao. Pertenceu a un mosteiro de cóengos regulares de santo Agostiño do s XII, data de construción da igrexa. Consérvanse algúns documentos medievais que nomean o prior da Cova. Foi unha das dignidades da catedral de Lugo (1728-1824). O templo ten planta rectangular, cunha soa nave con cuberta de madeira e unha ábsida con dous tramos, o recto cuberto con bóveda de canón apuntado e o semicircular con bóveda de cuarto de esfera. No tramo recto consérvanse pinturas murais que representan a Trindade. O arco triunfal é apuntado. No interior, consérvanse retablos dos ss XVII e XVIII. A portada principal está formada por un arco de medio punto con dúas arquivoltas de moldura, que se apoian en columnas de bases áticas, fuste liso e capiteis vexetais. O tímpano non presenta decoración.
Igrexa parroquial situada en Lalín. De estilo románico, construíuse arredor de 1170. Unha cuarta parte desta igrexa foi doada por Arias Núñez ao mosteiro de Carboeiro. Conta cunha nave e cunha ábsida formada por dous tramos, un recto e outro semicircular. O primeiro, cuberto con bóveda de canón, únese coa nave mediante un cóbado amodo de contraforte. O tramo semicircular, con bóveda de forno, está compartimentado en tres panos mediante dúas columnas entregadas. A nave ten cuberta de madeira de época posterior á súa construción. O arco triunfal é de medio punto peraltado e dobrado. No muro meridional hai un arco tapiado, sinal dunha primitiva porta. A porta occidental é de medio punto. A portada principal ten un tímpano pentagonal. No exterior o arranque da bóveda de canón amósase por medio dunha imposta de billetes. A espadana é barroca.
Igrexa parroquial situada en Ponteareas. Segundo unha inscrición do tímpano, construíse no s XIII. Ten planta e ábsida rectangular. Da construción románica conserva a portada occidental e o arco triunfal, que se apoia nun par de columnas entregadas cos capiteis repicados, un con decoración figurada e outro vexetal. O seu aspecto, de arco de ferradura, pode deberse á reconstrución do testeiro. No interior destacan os capiteis anexos ao altar, con representacións de rostros humanos. No exterior, a portada occidental remata nun arco de medio punto dobrado e apoiado en dous pares de columnas con bases de características áticas, mentres que os capiteis presentan unha orde de follas rematadas en espiral. As bases decóranse con sogas e con formas semellantes a cunchas de caracol. No muro norte hai unha peza que representa un león co rostro virado cara a atrás e coas patas dobradas, coa musculatura e a cabeleira talladas con rudeza.
Igrexa parroquial situada no Páramo. De orixe románica (s XII), reformouse en épocas posteriores. Ten nave única, capela maior de planta cuadrangular e unha sancristía pegada no N. A porta principal é de arco de medio punto con dúas arquivoltas baquetonadas e tímpano con dúas estrelas incisas. No muro S consérvase outra porta de arco de medio punto con dúas arquivoltas, a exterior baquetonada e erixida sobre columnas con fustes lisos e capiteis vexetais, e a interior de sección recta. No tímpano hai dous pequenos arcos cegos con motivos cruciformes incisos.
Igrexa románica, situada en Pontedeume, de finais do século XII na que se conserva principalmente a ábsida semicircular. O máis destacado deste templo é a colección de canzorros que se sitúan baixo o beiril: os máis sinxelos decóranse con grandes volutas, estrías verticais e varios rolos, algúns unidos por un bocel. Outros presentan figuras humanas espidas e de crequenas. O interior da ábsida quedou oculto pola colocación dun retablo que foi traído da igrexa do mosteiro de Santa María de Monfero.
Igrexa parroquial situada na Estrada. A súa orixe está na igrexa da Praza, que se erixiu en 1859 tralo incendio da igrexa de Figueiroa (1855) e que se dedicou a san Paio. O templo que se conserva construíuse a comezos do s XX e despois dunha longa interrupción reanudáronse as obras en 1936. Trátase dun exemplo da arquitectura neomedieval que conxuga elementos románicos e góticos coas técnicas construtivas contemporáneas. No seu exterior destacan os contrafortes e a fachada principal, cun corpo central rematado nunha torre de planta cadrada aberta polos catro lados por un dobre arco de medio punto.
Igrexa parroquial situada en Taboada. De estilo románico, foi constituída no s XIII aínda que xa existía como freguesía desde o s VIII. No interior destaca o arco triunfal, dobrado e lixeiramente apuntado, co arco menor dividido en pequenos casetóns, lisos ou con sinxela decoración xeométrica. A decoración dos capiteis é vexetal. Consérvanse pías de auga bendita decoradas con rostros humanos. A porta principal ten dobre arquivolta de medio punto, a maior delas co mesmo tipo de casetóns que aparecen no arco triunfal, motivo que se repite tamén na porta sur; en ambos os dous casos os capiteis son de follas moi estilizadas. O tímpano da porta oeste ten tres arquiños cegos e, sobre eles, unha cruz flanqueada por dous elementos vexetais que rematan en forma de voluta. No testeiro da ábsida hai unha ventá que presenta unha rica e inusual ornamentación, con casetóns no arco e columnas con capiteis decorados con aves enfrontadas.
